منو اصلی
گیاه خاکشیر

گیاه خاکشیر

خاکشی (Flixweed) که در میان عامه مردم به اشتباه به «خاکشیر» معروف شده است، گیاهی است علفی یک‌ساله یا دو ساله با ارتفاع ساقه 80 سانتی‌متر (و گاهی یک متر) که به تیره صلیبیان تعلق دارد.
1
ساقه از سطح زمین یا از قسمت‌های بالاتر منشعب شده و در نهایت به گل‌های زرد روشن می‌رسد که از خانواده شب‌بو می‌باشد.
2
بخش خوراکی گیاه همان دانه‌های خاکشی است که در میوه‌های خورجین مانند و باریک گیاه قرار دارد.
3
بر اساس منابع طب سنتی ایران، دانه‌های ریز و کمی کشیده خاکشی، دارای دو نوع می‌باشند؛ یک نوع آن کوچک‌تر بوده و رنگ آن مایل به قرمز است و طعم آن کمی تلخ است و دیگری بزرگ‌تر است و رنگ آن قرمز مایل به قهوه‌ای می‌باشد.
4
دانه‌های خاکشی از لایه‌ای از موسیلاژ (لعاب) پوشیده شده‌اند که با قرار گرفتن در آب و جذب رطوبت، این لایه حجیم شده و آب را در خود نگه می‌دارد. به همین دلیل از قدیم، با دانه‌های ‌خاکشی شربتی برای رفع عطش و گرمازدگی استفاده می‌کردند.
به طور کلی گیاه خاکشی برای رشد نیاز کمی به آب دارد.
این گیاه در زبان‌ها و گویش‌های مختلف، به نام‌های گوناگونی خوانده می‌شود. این گیاه در گویش اصفهانی «خاکشی»، به شیرازی «شفترک»، در زبان ترکی «شیوران»، به لهجه تبریزی «سوردن»، به فارسی «خاکچی» یا «تخم شهوه» و در مازندرانی «شلم بی» خوانده می‌شود. این گیاه در زبان عربی به «خبه» و «بذر الخمخم» معروف است.

پرورش خاکشی در ایران
این گیاه به صورت خودرو در کنار جاده‌ها و اماکن غیرزراعی و نسبتاً مرطوب دیده می‌شود اما رویشگاه آن در ایران غالباً نواحی شمالی کشور، رشته‌کوه‌های البرز، استان خراسان جنوبی (شهرستان بشرویه)، استان بوشهر، منطقه بلوچستان در استان سیستان و بلوچستان، منطقه آذربایجان، استان لرستان و استان کرمانشاه می‌باشد.
این محصول در ایران یا به صورت مستقل یا به صورت مخلوط (همراه با یک محصول دیگر) در زمین کشت می‌شود.
گیاهی علفی به بلندی حدود 80 سانتی متر قسمت پائین دارای پوششی از کرک و بالای گیاه بدون کرک و در بعضی موارد تمام گیاه بدون کرک است برگها دارای بریدگیهای عمیق 3-2 بار تقسیم شده است. گلهای آن زرد رنگ است. میوه خورجین درازی می باشد به طول 35-15 میلی متر و عرض یک میلی متر و به حالت راست و در داخل غلاف خورجین دانه ها قرار دارند. تخم آن ریز کمی دراز و دو رنگ است یکی مایل به قرمز و طعم آن کمی تلخ و دیگری به رنگ قرمز تیره است. تذکر : به دانه های دو گیاه دیگر نیز خاکشیر گفته میشود یکی به نام علمی Sisymbrium irio که در اطراف تهران در بوشهر و بوچستان می روید و دیگری Erysimum repandum که آن هم گیاهی است یکساله و در اطراف تهران ،شمال رودبار ، مزارع لاهیجان ؛ مزارع غلات منطقه ایسپیلی ییلاق و در آذربایجان در امیرآباد و ابراهیم آباد و در غرب در خرم آباد کرمانشاه و در چمنزارهای اطراف بوشهر می روید که از تخم آنها به عنوان تخم خاکشیر با خواص مشابه با آن استفاده می شود.

قسمت مورد استفاده
قسمت مورد استفاده این گیاه دانه آن است ولی گاهی از برگ و ساقه گلدار آن نیز استفاده می شود.
روش کاشت داشت
تکثیر خاکشی از طریق کاشتن دانه گیاه در پائیز یا در بهار صورت می گیرد. برای اینکار دانه های رسیده را در زمین سبک و نسبتاً مرطوب می پاشند. سپس فاصله آنها را به مقدار کافی در نظر می گیرند و یا آن که این کار را در امتداد طولی با فواصل معینی انجام می دهند و سپس فاصله هر گیاه را از دیگری با خارج کردن پایه های اضافی مرتب می نمایند رعایت مراقبتهای لازم از قبیل کندن علفهای هرز کود دادن زمین و غیره طبق معمول باید انجام گیرد.
زمان برداشت
برگ و یا ساقه کامل گلدار این گیاه را از خرداد تا شهریور ماه می چینند و دانه های آنرا در مرداد و شهریور ماه محصول برداری می نمایند. پس از برداشت محصول ،خشک کردن خاکشی باید بطور طبیعی در سایه و در محلی از انبار که هوا به خوبی جریان داشته باشد صورت می گیرد و یا به طور مصنوعی در حرارت 40 تا 50 درجه انجام می گیرد.
5

Post a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>